Çay Yerine Zahter

zahterHavalar soğuyor, üşütmeye bağlı hastalıklar her yerde yaygınlaşıyor. Kimisi kalın giyiniyor kimisi pekmez içiyor kimileri aşı yaptırıyor. Gribe yakalananlar doktorların aktarların kapısını çalıyor. Böyle havalarda Gazianteplinin en büyük ilacı Zahter bardaktan bardağa dudaktan dudağa dolaşıp, hastalığa şifa, muhabbete keyif taş oluyor

Evlerde, çay ocaklarında kahvelerde cam bardağın içerisine düşen açık yeşil renkteki Zahter Gazianteplilerin özellikle soğuk havalarda içtikleri çok güzel bir içecek.

Osmanlıdan günümüze kadar bir kültür olarak gelen zahter bitkisi hem çay hem de kahvaltılık olarak kullanılıyor. Naif kokusu, güzel tadı, harika rengi ile hem çayın yerini alıyor hem de şifa kaynağı olarak kullanılıyor.

 

Yetiştiği Yerler

 

Zahter özel olarak yetiştirilen bir kültür ürünü olmayıp yabani olarak kendiliğinden yetişir. Çimenlik tarla kenarlarında, orman kıyılarında ve çayırlardaki karınca yuvalarının üstünde hayat bulur. Güneş ve sıcak istediği için, toprak sıcaklığının fazla olduğu kayalık ve dağlık yerlerde çoğalır. Güneşli öğle sıcağında menekşe renkli çiçeklerden güzel koku yayıldığından, Haziran-Ağustos aylarında hayvanlarını otlatan çobanlar veya köylüler tarafından büyük emeklerle toplanır. Şifası yapraklarındadır. Bunlar saplarıyla toplanır, gölgede kurutulup kullanılacak hale getirilir.

 

Kullanıldığı Yerler.

Zahter içecek çay olarak, kahvaltılık olarak tüketimin yanında çeşitli karışımlarla yapılara çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılır.

 Zahter Çayı

Gaziantep ve yöresinde soğuk havalarda eşinizin dostunuzu ziyarete gittiğinizde size sorulan ilk sorulardan birisi, Çay mı alırsın zahter mi? Olur. Zahter çayla beraber içilen alternatif sıcak içeceklerin başında gelir. Farklı tadı ve kokusu ile muhabbetlerin koyulaşmasına, dostlukların pekişmesine destek olur.

 Yapılışı

Zahter çayı herkese açık kahvehanelerde müşterilere ikram edildiği gibi, evlerde iş yerlerinde ikram edilmesi çok kolaydır. Bir çay kaşığı dolusu zahter bitkisi, bir fincan kaynar suda haşlanır ve demlenmesi için kısaca bekletilir. Yâda bir kahve kaşığı kekik, bir su bardağı kaynar suda on dakika bekletilir. Bunun pratik yapımı ise çay süzgecine zahter taneleri konularak üzerinden sıcak su geçirilir. Kaynatılması durumunda veya sıcak suda çok bekletilmesi sonucunda tadı acılaşır.

 Faydaları

Bu sebepten süzgeçten geçirilen zahter hemen tüketilmelidir. İçilen çay, zekâ keskinliği, midede rahatlık, sabah öksürüğüne tutulmamak ve genel bir rahatlık sağlamaktadır.

 

Hamilelerin dikkat etmesi gereken bir konu vardır. Zahter Çayı, içerisindeki en etkili madde olan eterli uçucu yağın (Thymol) yitirilmemesi için hiçbir zaman kaynatılmaz! Hamilelerin (Düşükleri kolaylaştırır ve bebeğin rahimden çıkmasını çabuklaştırır.) kullanmaması tavsiye edilir.

 

Kahvaltılık Zahter

 Kahvaltılık zahterin ortaya çıkması eskilere dayanır. Eskiler geçen yıldan kalan zahirelik hububatın arta kalanlarının değerlendirilmesi amacıyla zahteri kahvaltıda kullanmışlar. Bu durum zamanla bir kahvaltılık kültürünü doğurmuştur.

Kahvaltılık Zahtere; Kavrulmuş Nohut, Leblebi, Melengiç (Yabani Antep fıstığı), Kavun ve Karpuz çekirdeği, Buğday, Mayana (Rezene), Küzbara, Kimyon, Sumak, Susam, Biber, Tuz gibi baharatlar ilave edilir. Bu baharatların karışımı isteğe bağlıdır. İstenirse zahter tek olarak da kahvaltıda yenilebilir.

Eskiden ev hanımları komşuları toplayıp “soku” denilen taş dibeklerin etrafında halka oluştururlarmış. Zahter muhabbet eşliğinde sokuların içiresin de toz haline getirirlermiş. Günümüzde artık bu gelenek makineleşme ile beraber yerini fabrikalara bırakmış.

 Kahvaltıda yenilmesinin de diğer kahvaltılıklara göre farklılıklar var. Kahvaltı sofrasına bir kâseye toz haline getirilmiş kahvaltılık zahter konuluyor. Bir başka kâseye ise zeytinyağı konuluyor. Ekmek önce zeytinyağına bandırılıyor. Daha sonra zeytinyağının ıslaklığı ile zahtere bandırılıyor.

Faydaları

 Vücuda zindelik verir, zeytinyağı ile beraber yenmesi sebebi ile sindirimi güçlendirir

Çok sayıda hastalığın tedavisinde çeşitli şekillerde kullanılan Zahter Gaziantepliler için bir güzel içecek, doyurucu bir kahvaltı olarak hala varlığını sürdürmekte. Evlerde ve çay ocaklarında, turizme hizmet eden kafe ve oteller de mutlaka bulunur. “Ne içersiniz?” diye sorulduğunda kaçak çay içmek yerine zahteri tercih etmenizi öneririz.

Tags:

Leave a Reply