Çeyiz Sandığındaki Define “Antep İşi”

Şairdir antep evinde her kadın, “Antep işini” gergefte yazar, kumaşta dokur. Sabır ve göz nuru ile ortaya koyduğu bu eseri düğününden sonra bir define gibi sandığa kor. Zaman zaman sandıktan çıkarıp gizlice çocuklarına okur.

Gaziantep yöresinde genç kızların çeyizinin ana parçasını oluşturan  “Antep işi”nin hikâyesi eskilere dayanıyor. Yapımı zahmetli olmasına rağmen “Antep işi” Gaziantep’te hala kadınların gergefinde hayat buluyor. Dokumaktan çok sökme ile yapılan bu sanat eski zamanlardan modern zamanlara klasik çizgileri taşıyor.

Evlenecek kızların rüyasını oluşturan “Antep iş” ilk zamanlarda Gaziantep’te Amerikalılar tarafından açılan Amerikan hastanesinin süslenmesi için yapılmış. Süslemeyi yapan kadınların hastaneden bedava yararlanması ile bu sanat teşvik edilmiş. Hastanede başlayan bu gelenek zamanla sanata dönüşmüş.  Çeyizinde” Antep işi” olmayan kızlar hor görülmüş. Gelin görmeye gidildiğinde kızın çeyizinde “ Antep işi” varsa lahmacun yoksa mercimekli köfte götürülmüş.

Çeyizleri süsleyen bir “Antep işi” beş parçadan oluşuyor. Takımda iki küçük sehpa, bir büyük sehpa, bir konsol önü bir masa örtüsünden oluşuyor. Geçmişte adet olan mendil ise isteğe göre yapılıyor.

 Yapımı motife göre 5 ile8 ay arasında sürüyor. Bol emek ve sabır isteyen bu sanat 1000 TL den başlayıp 10 bin TL kadar fiyatlandırılıyor.

“Antep İşi” takımı yanında Oda örtüsü, başörtüsü, seccade ev aksesuarı, gecelik, kravat, fular, ceket yakarında da kullanılıyor.

Ahşaptan yapılan gergef üzerine gerilen kumaş dolama, mercimek, kenar süslemesi ve ipek işleri gibi dört farklı aşamadan geçirilerek kullanıma hazır hale getiriliyor. Bu aşamaları kadınlar tek başına yaptığı gibi her aşamasını farklı kadınlar imece usulü ile de yapabiliyor.

Genç kızların çeyizinde en değerli parça olan “Antep işi” ile yapılan ürünler günlük hayatta fazla kullanılmıyor. Çok değerli olan bu ürünler define sandığı gibi çeyiz sandıklarında saklanıyor.

ANTEP İŞİ NEDİR?

Antep işi beyaz kumaş üzerine, beyaz sarı, krem renkli ipliklerle, çeşitli ajurlarla süslenerek işleme sanatıdır. Bu sanatın iki temel unsuru susma ve ajurdur. Susma, kumaş ipliğinin sayılarak kumaşa işlenerek ajur, kumaşta başlıklar yaratılabilmesi için kumaş ipliklerinin kesilerek çekilmesidir.

ANTEP İŞİNİN TÜRLERİ

Antep işinin ajurları arasında, örümcek yuvası, çitime, verev çitime, filtreli çitime ve örümcekli çitime türleri vardır. Antep işi çekilen ve bırakılan iplik sayılarına ve yapılışlarına göre altı grupta toplanır.

Birinci grupta basit ajurlar, ikinci grupta kesik iplik sayısı az, kalan iplik sayısı fazla ajurlar, üçüncü grupta kesik iplik sayısı fazla, kalan iplik sayısı az olan ajurlar gösterilir. Dördüncü grupta “çitima” ajura, beşinci grupta kartopu, örümcek ve badem iğneleri vardır. Altıncı grupta ide tamamen fantezi iğneleri bulunmaktadır.

KUMAŞI

“Antep işin” de kumaş olarak bursa keteni, mongol, birman, demor, panama keteni, çuval, Rize bezi, opel krep, saten, yün, orlon, pamuk, molima, rafya, ipek, çamaşır ipeği ve sim kullanılmaktadır.

YAPILIŞI

Antep işi yapılabilmesi ağaçtan yapılmış gergef üzerine seçilen kumaş gerilir.  Motifin ne olacağına karara verilip kumaş ortalanarak tel çektirilmektedir. Tel çekildikten sonra üzerine ihtisas sahasına göre motif işlenmekte en son kenarları yine Antep işine özgü motiflerle süslenmektedir.

NASIL ALIRIM

“Antep işi” yapılması zahmetli olduğu için daha çok sipariş üzerine yapılır. Şehrin  Düztepe, Cumhuriyet, Şehreküstü, Ünaldı, mahalleleriyle Karşıyaka semtinde Antep işi sipariş üzerine “Antep işine” sahip olabilirsiniz.

Zaman içerisinde zahmeti fazla olan bu sanat yerel yönetimlerin gayreti ile  canlanmakta ve Gaziantepli kadınların ellerinde yeni motifler ile yaşamaktadır. Gaziantep Gümrük Hanında bulunan “Antep İşi” atölyelerinde kadınların ürettiği işleri görmek ve almakta mümkündür.

 

 

 

 

Tags: , , , ,

Leave a Reply